ODT\u00dc b\u00fcnyesinde kurulan Beyin Dil Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Laboratuvar\u0131nda, diller \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada, beynin T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmleleri anlamak i\u00e7in, \u0130ngilizce dahil di\u011fer baz\u0131 Avrupa dillerinin aksine beyinde iki kez i\u015flem gerektirdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
ANKARA – ODT\u00dc E\u011fitim Fak\u00fcltesi Yabanc\u0131 Diller <\/a>B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve laboratuvar\u0131n kurucusu Do\u00e7. Dr. G\u00fclay Edibo\u011flu-Cedden, dili \u00f6\u011frenmenin, anlaman\u0131n ve konu\u015fman\u0131n beyinde \u00e7ok karma\u015f\u0131k mekanizmalar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini ifade etti. kaynak: http:\/\/www.ntvmsnbc.com\/id\/25307222\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" ODT\u00dc b\u00fcnyesinde kurulan Beyin Dil Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Laboratuvar\u0131nda, diller \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada, beynin T\u00fcrk\u00e7e c\u00fcmleleri anlamak i\u00e7in, \u0130ngilizce dahil di\u011fer baz\u0131 Avrupa dillerinin aksine beyinde iki kez i\u015flem gerektirdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3290,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[421,422,423],"class_list":["post-3289","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-dil","tag-konusma","tag-turkce"],"yoast_head":"\n
\nBu mekanizma ve s\u00fcre\u00e7lerin saptanmas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlarda \u00e7ok zor oldu\u011funa i\u015faret eden Cedden, beyinde herhangi bir hasar olmadan, beyinle ilgili ara\u015ft\u0131rma yapman\u0131n ola\u011fan bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.
\nAncak kimi teknikler sayesinde art\u0131k sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n beyninden \u00f6l\u00e7\u00fcmler al\u0131narak dil i\u015flevlerinin tan\u0131mlanmas\u0131 ve bu tekniklerle beyindeki b\u00f6lgelerin saptanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu anlatan Cedden, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde yap\u0131lan dil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda beyin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k verildi\u011fini aktard\u0131.
\nGe\u00e7en y\u0131l ODT\u00dc E\u011fitim Bilimleri Fak\u00fcltesi b\u00fcnyesinde kurulan EEG laboratuvar\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli dil i\u015flemleme ve bilgi \u00f6\u011frenme s\u00fcre\u00e7lerini tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 dile getiren Cedden, bu verileri yorumlayarak anadili T\u00fcrk\u00e7e olanlar\u0131n beyinlerindeki i\u015flemleri \u00f6l\u00e7en \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini anlatt\u0131.
\nCedden, T\u00fcrkiye’de ilk kez sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler \u00fczerinde anadili ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ederek, ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin \u015fu bilgileri verdi:
\n”\u0130lk sonu\u00e7lar\u0131m\u0131za g\u00f6re, T\u00fcrk\u00e7ede baz\u0131 potansiyelleri tespit ettik. Bu potansiyelleri daha \u00f6nce baz\u0131 Avrupa dillerindeki potansiyellerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131k. \u00d6rne\u011fin \u0130ngilizcede normal okumada (anlamsal i\u015flemlenmesinde) meydana gelmeyen bir potansiyel daha bulduk. Bunun yorumu \u015fu olabilir: T\u00fcrk\u00e7enin anadil olarak i\u015flemlenmesi s\u0131ras\u0131nda \u0130ngilizceyi anadili olarak konu\u015fanlardan farkl\u0131 olarak zihinde fazladan bir i\u015flem daha, yani daha b\u00fcy\u00fck bir y\u00fck meydana gelmektedir. Bu \u0130ngilizce ve Almanca’da g\u00f6r\u00fclmeyen bir i\u015flem y\u00fck\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrk\u00e7eyi anadili olarak konu\u015fanlarda 400. milisaniyede ve 600. milisaniyede bir beyin yan\u0131t\u0131 (potansiyel) meydana geliyor. Oysa ki \u0130ngilizce ve Almanca gibi dillerde d\u00fcz c\u00fcmlelerde sadece 400. milisaniyede bir potansiyel saptanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk\u00e7ede ise 600. milisaniyede de bir potansiyel ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r.”
\nBu durumun T\u00fcrk\u00e7enin gramer yap\u0131s\u0131ndan kaynaklanabildi\u011fini ifade eden Edibo\u011flu-Cedden, T\u00fcrk\u00e7e’de fiillerin c\u00fcmlenin sonunda yer almas\u0131 ve sondan \u00e7ekimli olmas\u0131 nedeniyle, c\u00fcmlenin anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ki\u015finin c\u00fcmleyi ba\u015ftan sona kadar zihninde tuttu\u011funu ve fiilin okunmas\u0131yla c\u00fcmleyi zihninde tekrar olu\u015fturdu\u011funu ifade etti.
\n\u0130ngilizcede bu durumun ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Cedden, d\u0131\u015far\u0131dan alg\u0131lanamayacak kadar milisaniyeler d\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fen bu durumun T\u00fcrk\u00e7e ve di\u011fer Avrupa’da konu\u015fulan baz\u0131 diller aras\u0131nda bir fark yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu ara\u015ft\u0131rmayla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.
\nAZER\u0130LERLE DE \u00c7ALI\u015eILDI
\nDo\u00e7. Dr. Cedden, anadili gibi T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan <\/a>Azeriler \u00fczerine de bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u00e7ok iyi T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fabilen bu \u00f6\u011frencilerin anadili olarak T\u00fcrk\u00e7e i\u015flemleme ile yabanc\u0131 dil olarak T\u00fcrk\u00e7e i\u015flemleme potansiyelleri aras\u0131nda farklar ortaya koyduklar\u0131n\u0131 bildirdi.
\nCedden, T\u00fcrk\u00e7e’yi \u00e7ok iyi konu\u015fan Azerilerin T\u00fcrk\u00e7eyi <\/a>alg\u0131lamalar\u0131 konusunda d\u0131\u015far\u0131dan fark edilmeyen ancak beyin yan\u0131tlar\u0131nda g\u00f6zlemlenen gecikmeler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi.
\nAyr\u0131ca, T\u00fcrkiye\u2019de yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretimi y\u00f6ntemlerine de\u011finen Cedden \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\n”T\u00fcrkiye de art\u0131k beynin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekline uygun dil \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemleri geli\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anadili T\u00fcrk\u00e7e olan \u00f6\u011frenciler i\u00e7in yabanc\u0131 dil \u00f6\u011freniminde ve \u00f6zellikle ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda olan \u00f6\u011frencilerde T\u00fcrk\u00e7e anadilin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7ok gereklidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc beynin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flant\u0131lar kurarak ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bilgiler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde verilmesiyle, \u00f6\u011frenme \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ve etkin olur.”
\nCedden, T\u00fcrkiye’deki e\u011fitim-\u00f6\u011fretim sistemiyle ilgili de, ”Bizim e\u011fitim sistemimizde de maalesef baz\u0131 eksiklikler g\u00f6r\u00fcyorum. Bilgi sadece test sorular\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zerek ve algoritmalar verilerek aktar\u0131l\u0131rsa bu bilgi her zaman i\u00e7in eksik kal\u0131r. Bilginin hep bir ba\u011flam i\u00e7inde ve neden-sonu\u00e7 ili\u015fkileri ile verilmesi \u00f6\u011frenme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir” dedi.
\nBu sebeplerle okullardaki test sisteminin de sorgulanmas\u0131 gerekti\u011fini dile getiren Edibo\u011flu-Cedden, \u00e7ocuklara bilgi aktar\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda bilginin \u00e7ocu\u011fun seviyesine uygun, aktar\u0131m s\u0131ras\u0131ndaki a\u015famalar\u0131n birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmas\u0131, ancak kesinlikle y\u00fckl\u00fc olmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.
\nEdibo\u011flu-Cedden, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret ederken, sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlarda anadil i\u015flemleme s\u00fcre\u00e7lerini bilmeden baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhisinin g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu belirtti.
\nEdibo\u011flu-Cedden, bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n ileride alzeimer, \u015fizofreni gibi baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n erken tan\u0131s\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlardaki T\u00fcrk\u00e7e potansiyellerinin ortaya konmas\u0131n\u0131n \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n